جمله كاخ المكرّم كه بسيار مشهور بود . نقل مىكنند كه ديوارهاى كاخ از مرمر و آراسته به عاج و طلا و ارزير ( سرب ) و منقش به نقوش حيوانات و درختان ميوه و كتيبه‌هاى زيبا بود و در آن كاخ دو آبگير بود كه در اطراف آنها تنديسهاى شير ، از زر و ارزيز نصب كرده بودند و از دهان آنها آب به آبگيرها مىريخت . « 1 » همچنين نقل مىكنند كه يحيى المأمون مالى گزاف براى اين كاخ هزينه كرد و در آن ، آبگيرى ساخت و در وسط آبگير ، گنبدى برآورد و به تدبير مهندسان آب بر سر آن گنبد كشيد ، چنان كه از اطراف آن مىريخت ؛ آن‌سان كه گنبد در پوششى از آب قرار داشت و آب هيچگاه قطع نمىشد . يحيى خود در آن گنبد مىنشست و آب به او نمىرسيد . « 2 » به نوشتهء گوستاولوبن ، غير از كليساى بزرگ طليطله و دير معتبر سان ژان دولس ريس « 3 » كه بر عظمت و ابهت اين شهر در اعصار گذشته گواهى صادق و غيرقابل انكار هستند ، در شهر طليطله در هر قدم و گوشه‌اى نفوذ و تأثير هنر مسلمانان به خوبى مشهود است . حصار و بارويى كه به طرز و سبك معمارى اسلامى بر گرد طليطله برآورده‌اند ، هنوز برجاست . از جمله دروازه‌هاى قديمى شهر ، يكى دروازهء بيزاگرا « 4 » است كه در قرن نهم ميلادى / سوم هجرى تعمير شده و ديگر باب الشمس است كه در قرن دهم ميلادى / چهارم هجرى بنا شده و از دروازهء سابق ، از نظر عظمت و شكوه ، كمتر نيست . از ديگر بناهاى عمده مسلمانان طليطله ، كليساى سانتا ماريا بلانكا « 5 » ست كه قبلا بنايى اسلامى بوده و ظاهرا در قرن نهم ميلادى / سوم هجرى ساخته شده است و بعضى معتقدند كه قبلا كنيسهء يهوديان بوده است . در اين شهر ، نمونه‌هاى طراحى و زينتكاريهايى كه به دستيارى استادان و كارگران مسلمان و تحت استيلاى مسيحيان صورت پذيرفته ، بسيار و بيرون از شمار است ؛ از آن جمله است نازك‌كاريها و گچبريهاى به كار رفته در داخل عماراتى كه با طرح رومى و گوتى بنا شده‌اند . از اين امتزاج معمارى اسلامى و مسيحى ، نوعى سبك تازهء معمارى

--> ( 1 ) . نفح الطيب ؛ ج 2 ، ص 70 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 2 ، ص 102 . ( 2 ) . همانجا . ( 3 ) . San Juan de Los Reyes ( 4 ) . Bisagra ( 5 ) . Santa maria blanca